donderdag 14/12/2017

Top Header

Talen

Klimaatverandering: de Verenigde Staten, tussen overwinning en verontwaardiging

Responsible Investment Strategist

De overwinning van de aandeelhouders van Exxon Mobil die meer openheid afdwingen van de Amerikaanse petroleumgigant over zijn impact op de klimaatverandering, staat haaks op de aankondiging van president Trump dat de Verenigde Staten zich terugtrekken uit het klimaatakkoord van Parijs.

Vreugdekreten tegenover verontwaardiging

De laatste twee dagen stonden in het teken van enerzijds de overwinning van de aandeelhouders van Exxon Mobil omdat de petroleumgigant, na meerdere mislukte pogingen, nu toch verplicht is transparanter te zijn over de bedreigingen die de klimaatverandering op het bedrijf kunnen hebben. En anderzijds was de aankondiging door Donald Trump dat de VS uit het klimaatakkoord van Parijs stappen.   

We schreven al eerder dat het niet zo gemakkelijk is om zich uit het klimaatakkoord van Parijs terug te trekken. Daarom zal het besluit van de Amerikaanse president pas over meerdere maanden in werking kunnen treden.  En wie weet werd tegen dan al een einde gesteld aan zijn mandaat. Niettemin trekt zich een belangrijke bondgenoot terug uit de discussies over de uitstoot van CO2 en over internationale betrekkingen.

Symbolische neen

De reacties en commentaren lieten na de aankondiging door Trump niet op zich wachten en bevestigen dat het verwerpen van het klimaatakkoord van Parijs vooral een symbolische neen zal blijven. Beleggers, de financiële gemeenschap en de grote multinationals erkennen namelijk de belangrijkste en toenemende klimatologische uitdagingen. De impuls om het klimaatakkoord van Parijs te behouden en te ijveren naar een energie met een lage CO2-uitstoot komt uit de privésfeer.  De overwinning van de aandeelhouders van Exxon is niet de enige in haar soort, want ze volgt op gelijkaardige zeges tegen andere Amerikaanse petroleumbedrijven. Denken we maar aan Occidental Petroleum of PPL Corporation. De beslissingen genomen tijdens de aandeelhoudersvergaderingen zijn een mooi bewijs van de mentaliteitsverandering bij de aandeelhouders die meer een meer transparantie afdwingen over het klimaatrisico.

Beperkt risico

Staten zoals Californië, New York en Iowa hebben het zwaar te verduren onder de klimaatverandering en hebben daarom al verregaand hun productiemethodes voor energie aangepast. Een radicale ommezwaai is voor hen uit den boze. De economische sectoren worden vandaag gestuurd door technologische vooruitgang die gericht is op een grotere energie-efficiëntie en economische winsten, en niet door publieke toezeggingen door hun politieke leiders.  Ook al kunnen we niet helemaal uitsluiten dat andere landen dezelfde weg zullen inslaan als de VS, toch is het risico eerder klein:

1.       door de onmiddellijke reacties van Europa en vooral China die zich positioneren als de aandrijvers om het klimaatakkoord van Parijs uit te voeren;

2.       door de tijdsspanne van meerdere jaren die de uittreding met zich meebrengt.

De positie van China is doorslaggevend omdat dit land vandaag een van de grootste producenten van broeikasgassen is. Maar laten we daarbij niet vergeten dat China een van de grootste investeerders in wind- en zonne-energie is en niet over voldoende petroleumbronnen beschikt om aan de energiebehoeften te voldoen. Het land is bovendien verplicht zijn steenkoolverbruik terug te schroeven, omdat zijn bevolking vreselijk lijdt onder de luchtvervuiling die trouwens de economische groei vertraagt.

Minstens vier jaar

De VS hebben voor de presidentsverkiezingen in de herfst van 2016 nog snel het klimaatakkoord van Parijs geratificeerd. Hun terugtrekking uit het klimaatakkoord zal officieel vier jaar in beslag nemen, tenzij Trump beslist om het raamverdrag van 1992 (UNFCCC[1]) te verbreken dat de voorloper is van het klimaatakkoord van Parijs. De terugtrekking kan niet betekend worden voor 4 november 2019 waardoor de formele uitstap pas een jaar later in werking treedt, namelijk op 4 november 2020. De kansen zijn klein dat het akkoord heronderhandeld wordt tijdens de COP 23 in Bonn, voorgezeten door Fiji, dit jaar in november.

Alleenstaande natie

De aankondiging van president Trump moet in de eerste plaats gezien worden in het licht van zijn verkiezingsslogan ‘America First’. De VS hadden gerust in het klimaatakkoord kunnen blijven zonder proactief te handelen met betrekking tot de overgang naar andere energiebronnen en door regelmatig een kleine vooruitgang voor te leggen betreffende de uitstoot van broeikasgassen. Maar de president wil in de eerste plaats een duidelijk signaal geven: een internationaal quasi wereldwijd akkoord verwerpen in naam van de VS als grootmacht, een sterke en welvarende natie.

Maar de indruk die hij wekt, is die van een gesloten staat die geïsoleerd is van 194 partijen die het klimaatakkoord van Parijs mee ondertekend hebben. Of meer nog de indruk van een president die zich steeds verder isoleert. Hij zal niet alleen geconfronteerd worden met de toenemende ontevredenheid van zijn internationale partners, maar ook met die van een groot deel van zijn landgenoten en van bedrijven die goed op weg zijn naar een economie met een lage CO2-uitstoot en maar al te goed beseffen dat er geen alternatief is.

 



[1] UN Framework Convention on Climate Change