zondag 20/10/2019

Top Header

Talen

Economische uitdagingen van vandaag: Inclusieve instituties leiden tot duurzame welvaart (II)

In het tweede deel “Economische uitdagingen van vandaag - Fundamentele analyses” gaat Michiel Verstrepen dieper in op zogeheten inclusieve instituties. Het boek, dat op 28 februari zal verschijnen, schreef hij samen met drie andere economen bij Degroof Petercam: Alexandre Gauthy, Bruno Colmant en Hans Bevers. Wij wensen u veel leesplezier toe met dit tweede deel.

 

Waarom is België rijk?

Waarom België (of enig ander West-Europees land) rijk is – uitgedrukt in bbp per hoofd – is een fundamentele vraag. En er volgen doorgaans uiteenlopende antwoorden op. Volgens mij komt het krachtigste argument voor die welvaart van de economen Daron Acemoglu en James Robinson: ‘omdat België heel wat inclusieve instituties telt’. Want samen creëren die een politiek-economisch systeem dat in principe niemand uitsluit. Dankzij respect voor eigendom en investeringen, en dankzij aandacht voor innovatie en gelijke kansen.

Schoolvoorbeeld van zo’n inclusieve institutie is de Belgische grondwet, die onder meer in de scheiding der machten voorziet.


Kunnen beleidsmakers inclusieve instituties blijven creëren?

Dat kunnen ze zeker, door bijvoorbeeld investeringen  te stimuleren, gelijke kansen aan te moedigen en innovatie te bevorderen. Maar als politicus kom je dan soms bij cliëntelisme uit of begint je macht of invloed te tanen. Gaston Eyskens merkte ooit op ‘dat je als politicus weet wat goed is voor de samenleving, maar niet hoe je daarna herverkozen kunt worden’. Eyskens maakte als staatsman geen misbruik van dat inzicht, maar sommige beleidsmakers kiezen resoluut voor de macht. Daarom moeten we de democratie blijven verdedigen en politiek populisme weren. Overigens, inclusieve instituties kunnen zowel nationaal als internationaal worden uitgebouwd. Zo doet Europa duidelijk aan inclusie: door onder meer ongepaste staatssteun aan te pakken, de interne markt uit te bouwen en de interne grenzen open te houden.

Zijn nationale inclusieve instituties robuust tegen periodes van internationale spanning?

Veel globale fenomenen, zoals protectionisme of een financiële of economische crisis, zijn van oorsprong nationale fenomenen. En ook al (ver)kiezen we op het nationale politieke speelveld nationale politici, toch leven we in een globale economie, die allerlei schokken op ons afstuurt. Denk aan de rommelkredieten in de VS die mee de wereldwijde financiële crisis veroorzaakten. Tegelijk zorgt internationale samenwerking ook voor antwoorden. Tijdens dergelijke crisissen werken de EU-lidstaten aan oplossingen om naast het nationale belang de collectieve welvaart te handhaven.

Was die samenwerking tien jaar geleden al beter uitgebouwd (bijvoorbeeld door een betere coördinatie op fiscaal vlak of bij de sanering van internationale en nationale banken), dan had de financiële crisis misschien – zelfs waarschijnlijk – minder diep op de Europese samenleving ingehakt.

 

Met toestemming van Trends-Tendances (artikel gepubliceerd in de editie van 14 februari 2019).

Mail