vrijdag 20/04/2018

Top Header

Talen

Lessen voor Europa in de stormachtige wereld van Trump

De aankondigingen van tarieven op staal, aluminium en een reeks van Chinese producten zorgen voor globale spanningen. De Europese Unie zou van een uitzonderingsregeling kunnen genieten. Ook de Chinese diplomatie draait op volle toeren om het conflict te ontmantelen. Maar dat wil niet zeggen dat het risico van de baan is. Europa kan alvast twee belangrijke conclusies trekken uit de recente opschudding.

 

Een eerste conclusie is dat macro-economische onevenwichtigheden best niet genegeerd worden. In de wereld van Trump zijn handelstekorten slecht en handelsoverschotten goed. Internationale handel, in tegenstelling tot wat economen beweren, is volgens hem een zero-sum game. Het handelstekort van de VS en de handelsoverschotten van China en de EU liggen moeilijk bij de Amerikaanse president. Heeft hij niets van internationale economie begrepen of is hij dan toch een stable genius? Wel, ondanks dat er duidelijke winnaars en verliezers zijn, weten we dat internationale handel geen zero sum game is. Maar wat met de jarenlange handelsoverschotten of tekorten? De Europese handelsoverschotten zijn het gevolg van sterke exportprestaties en besparingsinspanningen en hebben geleid tot een stijging van de vorderingen op het buitenland (of een afname van de schulden t.a.v. het buitenland). Deze macro-economische onevenwichtigheden lijken onschuldig in goede tijden, maar kunnen voor problemen zorgen in slechte tijden. We hoeven niet ver terug te kijken om te zien wat globale onevenwichtigheden kunnen veroorzaken: in de aanloop van de globale financiële crisis werden Amerikaanse tekorten gefinancierd door hypotheekschulden over de hele wereld te verkopen. Deze macro-economische onevenwichtigheden hebben in een niet zo ver verleden ook voor problemen gezorgd binnen de eurozone. Deze interne onevenwichtigheden zijn de laatste jaren weliswaar afgenomen, in tegenstelling tot de onevenwichtigheden tussen de eurozone en de rest van de wereld.

Een tweede conclusie is dat we de fundamenten van de eurozone dringend moeten aanpakken, nu het globale cyclische herstel beleidsmakers hiervoor de ruimte biedt. Want deze cyclische expansie zal niet blijven duren. De grootste bedreiging is op dit moment een escalatie van de globale handelsdisputen. Laten we niet vergeten dat de eurozone in haar huidige vorm een fragiele constructie blijft. Kortom, repareer het dak als de zon schijnt, want Trumps donderwolken kunnen elk moment naar Europa overwaaien. En dan hebben we het niet over het opvoeren van de Europese spaarijver (dit zou de globale macro-economische onevenwichtigheden vergroten). Wel moet de eurozone dringend werk maken van een verbetering van haar institutionele constructie. Aan gebalanceerde initiatieven geen gebrek. Zo lanceerde een groep van vooraanstaande Franse en Duitse economen recent een reeks van concrete voorstellen waaronder een voltooiing van de bankenunie en een toegenomen fiscale capaciteit op Europees niveau.


Trump is waarschijnlijk geen stable genius, dat weten we ondertussen. Maar laat ons in eerste instantie naar onze eigen Europese situatie kijken. Zolang Elon Musk geen kolonie sticht op Mars kan de wereld als geheel kan geen handelsoverschot hebben. De ene zijn export is de ander zijn import, net zoals de ene zijn spaaroverschot de ander zijn financieringstekort is. We houden daarom best rekening met de macro-economische onevenwichtigheden en laten ze niet té ver uitlopen. Dit betekent dat landen met grote overschotten op hun lopende rekening (denk aan Nederland en Duitsland) best wat meer kunnen uitgeven, in het belang van globale stabiliteit. Laat ons daarnaast werk maken van een versterking van de eurozone nu de zon schijnt, zodat Europa klaar is voor de volgende storm, van waar deze ook mag komen.