woensdag 19/09/2018

Top Header

Talen

2017: het begin van het einde voor de eurozone?

Senior Executive Advisor

Na de Brexit, de verkiezing van Trump en het Italiaanse referendum slaat het angstzweet uit op de financiële markten in het vooruitzicht van zoveel geopolitieke onzekerheid. Meer dan ooit zijn de markten gedreven door het rentebeleid en geopolitieke evoluties. Kijk maar naar het effect van de Brexit op de Britse Pond of de verkiezing van Trump op de aandelenmarkten. De beste raadgever is steeds per lidstaat te kijken naar hoe de kaarten liggen en naar wat we kunnen verwachten.

Onze eerste halte is Frankrijk dat in 2017 presidentsverkiezingen houdt. De mateloos onpopulaire Hollande heeft uitzonderlijk beslist als zittend President zich geen kandidaat meer te stellen. Aan rechtse zijde heeft François Fillon het onverwachts gehaald in de voorverkiezingen. Hij staat voor een sterke groeigedreven hervormingsagenda gesteund op een flexibelere arbeidsmarkt.Het lijkt erop dat Fillon de strijd zal aangaan met nieuwkomer Emmanuel Macron, zittend socialistisch Premier Manuel Valls en de onvermijdelijke Marine Le Pen. Maar wat moeten we verwachten op vlak van hun standpunten ten aanzien van Europa? Fillon en Valls willen de huidige anti-Europese krachten niet wegwijzen maar staan voor een sterk Europa desondanks. De jonge Macron die steeds meer aan populariteit wint positioneert zich als een ‘Eurofiel’ politicus die een sterk Europa ambieert waarin hij zelfs de idee van Europese verkiezingen poneert als element van een Europese ‘New Deal’. Één van deze 3 kandidaten zal het naar alle waarschijnlijkheid in de tweede rond moeten uitvechten tegen Le Pen maar elkeen lijkt betere kaarten te houden om daadwerkelijk in te trekken in het Elysée. De dreiging van een anti-Europees referendum via een Presidentschap van Le Pen lijkt dus niet meteen een plausibel scenario.

Tweede halte is Nederland; Ook hier vinden eurosceptische krachten vruchtbare grond met de populariteit van Geert Wilders. Het VVD van huidig premier Mark Rutte heeft heel wat populariteit verloren en zijn coalitiepartner, de PvdA, lijkt al helemaal van de politieke kaart geveegd te worden na enkele schandalen en interne twisten. Maar zelfs indien Wilders de grootste partij wordt zal hij daarbij niet voldoende coalitiesteun vinden om een meerderheid te vormen en zijn anti-Europese programma om te zetten. Rutte heeft met de PvdA, de CDA, de groenen en D66 heel wat mogelijke coalitiepartners die niet Euroscepstisch zijn. Nederland dreigt niet meteen een Brexit-scenario tegemoet te gaan maar eerder een lange, moeilijke regeringsonderhandeling met een zeer brede coalitie.  Met een Nederlandse economie die volop aan stoom wint en daarbij zelfs een begrotingsoverschot tegemoet gaat is er wel veel munitie voor Rutte om opnieuw in de gratie van het Nederlands kiespubliek te vallen.

Derde halte is Duitsland, de Europese bakermat van stabiliteit en economische slagkracht. Ook hier wint het euroscepsische ‘Alternative für Deutschland’ (AfD) veld. Angela Merkel heeft haar standpunt rond vreemdelingen enigszins verstrengd en de immigratie-crisis is sinds het vluchtelingenakkoord met Turkije minder acuut geworden. Daarbij kan Duitsland kijken op een fenomenaal begrotingsoverschot van circa € 30 mia waardoor er ook ruimte komt voor verscheidene belastingverlagingen die vandaag reeds worden gerealiseerd. Dit is koren op de electorale molen van Merkel. Volgens peilingen zal de huidige regeringscoalitie CDU/SPD nog steeds een meerderheid halen en daarbij vele malen groter blijven dan AfD.

De laatste en de meest onvoorspelbare in ons rijtje is Italië. Italië heeft een eigenaardig kiesstelsel – dat normaliter hervormd zal worden - waarbij de grootste partij een grote electorale bonus in zetels ontvangt. De anti-Europese ‘5 sterren beweging’ van komiek Beppe Grillo staat nipt aan kop in de peilingen en hoopt van het momentum rond het referendum gebruik te kunnen maken om vervroegde verkiezingen uit te lokken die zijn partij de meerderheid zouden kunnen opleveren. Het land lijkt verdeeld over deze mogelijkheid maar zou toch een groot risico nemen indien het hiertoe komt. Italië kent sinds 2002 reeds een quasi economische nulgroei en de vele politieke crisissen hebben een electorale moeheid voortgebracht welke een zeer vruchtbaar klimaat is voor anti-establishment partijen. Italië en zijn wankele bankensector zijn de grootste politieke risicofactor bij uitstek maar hoeven nog niet naar het stemhokje.

De Brexit lijkt op dit ogenblik dus niet meteen een domino-effect te zullen veroorzaken in de rest van de eurozone. De komende jaren lijken echter beterschap mee te brengen, de immigratie-influx lijkt voorlopig gestut, het economisch sentiment verbetert, de private en publieke schuldniveaus dalen, de werkloosheidscijfers beginnen te dalen en zelfs Griekenland en Portugal lijken met economische groei aan te zullen knopen. Dit zal het draagvlak voor een anti-Europees populistisch discours doen verminderen de komende periode. Natuurlijk kan een terroristische aanslag onvoorspelbare electorale gevolgen veroorzaken in de betrokken landen.

Onheilsprofeten zijn er genoeg die al 10 jaar het einde van de euro voorspellen maar geld inzetten tegen de euro heeft nog niets opgebracht. Europa mag niet op haar lauweren rusten en moet blijven inzetten op verder herstel en het dichter brengen van haar beleid bij de burger. Automatisch neemt dit de wind uit de zeilen van anti-Europese populistische krachten. De millennial-generatie (geboren tussen 84’ en 00’) is alvast opvallend meer pro-Europees dan de vorige generaties en hun electoraal belang neemt toe. In hoeverre zij gemotiveerd zijn om te gaan stemmen zal een belangrijke factor worden. Hopelijk vindt mijn generatie de motivatie in de buurlanden om een bolletje in te kleuren.

Mail