zaterdag 17/11/2018

Top Header

Talen

Waarom Joe Sixpack op Trump stemde en waarom dit ook in Europa kan gebeuren?

Senior Executive Advisor

Donald Trump is verkozen tot President van de machtigste natie van deze planeet. Na de Brexit stemming is dit opnieuw een resultaat welke niet verwacht werd door het brede publiek en niet door de opiniepeilers.

Er is al veel geschreven over Trump en zijn persoonlijkheid maar de feiten zijn dat hij de leider wordt van de Verenigde Staten en tegelijk zijn partij ook de meerderheid heeft in beide parlementen in tegenstelling tot bv. het Presidentschap van Obama. Maar wat is nu de bredere maatschappelijke grondstroom waaruit Trump puurde, en net zoals bij het Brexit-kamp, leidde tot electoraal succes? Maar vooral, waarom moeten we niet geloven dat zulk een evolutie niet kan plaatsvinden in continentaal Europa?

We schreven het al in onze blog op 13 september, de kern ligt in het onderscheid welke Friedman beschreef in The New York Times tussen ‘web people’ en ‘wall people’ aangevuurd door loonstagnatie en toenemende inkomensongelijkheid.

De wall people zijn het segment in de bevolking die zich niet comfortabel voelen in de snel wijzigende mondiale samenleving. Zij voelen zich bedreigd door buitenlanders die hun job innemen, door de mondiale economie die dreigt hun beroep te gaan ‘outsourcen’ naar het buitenland of erger nog, hun volledig te vervangen door technologie.

Daartegenover staan dan de web people die tot hun volle recht komen in deze nieuwe mondiale samenleving. Ze hebben een internationale blik, geloven in het bouwen van netwerken en in de kracht van vrijhandel en concurrentie. Web people zijn zodanig gewoon geraakt aan de huidige samenleving en dit patroon dat niemand het succes van Trump zag komen, niemand had voldoende aandacht voor dit sluimerend gevoel van onbehagen in de grootste economie van de wereld.

Trump is verkozen door wall people (letterlijk, gezien hij een muur wil bouwen op de grens met Mexico). De lagere- en middenklasse in de VS hebben hun reële inkomen geleidelijk zien dalen/stagneren en tegelijk de ongelijkheid sterk zien toenemen (zie grafiek). Ze lezen over economische groei en succesverhalen maar ervaren in de dagdagelijks realiteit dat het steeds moeilijker wordt om de eindjes aan elkaar te knopen in een samenleving rondom hun die steeds internationaler wordt.

In de VS heeft vooral het topsegment van de samenleving de vruchten geplukt van de economische groei die sinds 2009 onafgebroken heeft plaatsgevonden. Trump is weliswaar zelf een succesvol zakenman maar heeft zijn programma volledig afgesteld op het terugwinnen van jobs en welvaart voor ‘Joe Sixpack’.

Deze grondstroom is niet enkel aanwezig in de VS, dit is ook de reden waarom een discours voor meer protectionisme en meer nationale autonomie overal veld wint. Wie gelooft dat dit niet kan gebeuren in continentaal Europa dwaalt. Zo toont een studie van McKinsey ‘Poorer than their parents?’ aan dat binnen de 25 meest ontwikkelde economieën (inclusief data voor België) het reële marktinkomen (inkomen uit lonen en kapitaal gecorrigeerde voor inflatie) globaal genomen voor 65-70% van de huishoudens gedaald is in vergelijking met 2005.

Deze groep, die het gevoel heeft er financieel niet op vooruit te gaan, geeft in dezelfde McKinsey enquête tweemaal meer aan dat legale immigratie de cultuur en cohesie van hun samenleving ondergraaft. Meer dan de helft van deze groep gaf aan dat de influx van buitenlandse goederen en diensten leidt tot binnenlands banenverlies en oneerlijke concurrentie.

Het is niet altijd voldoende om welvaart en groei te scheppen, er is ook steeds nood aan een gevoel van identiteit, rechtvaardigheid en samenhorigheid. Deze problematiek stelt zich ook in de Europese Unie.

Het is meer dan ooit van belang dat politici erin slagen om de voordelen van vrijhandel, van internationale samenwerking en -coalities uit te leggen aan de bevolking. Zo niet, dan is het succes van het Brexit-kamp en Trump slechts een eerste stap naar een mondiale economie die meer gekenmerkt wordt door protectionisme en nationale autonomie.

Mail