zondag 23/09/2018

Top Header

Talen

Spaarder en belastingbetaler

Head of Macro Research
In een notendop:
 
  • De ECB legt negatieve interestvoeten op welke het reële rendement op de spaarboekjes negatief maakt.
  • Dit leidt niet zozeer tot meer consumptie maar integendeel tot meer spaargedrag. De toename van de spaarvolumes toont dit aan.
  • De lage rentevoeten dienen vooral om de staatsschuld betaalbaar te houden, dit betekent dat de spaarder de rol van de belastingbetaler heeft overgenomen.

De Europese Centrale Bank creëert een waterval van geld. Tegelijkertijd wil ze vermijden dat het gecreëerde geld naar haar terugvloeit. Vandaar dat ze het wapen van de negatieve rente inzet. Maar hoe zit de vork precies aan de steel? De groei is erg laag en de inflatie – toch de barometer van de activiteit – is zorgwekkend gedaald. Om het tij te keren, legt de ECB negatieve rentes op aan de banken. Zij schuiven de rente op hun beurt door naar de economie. Als gevolg daarvan brengen spaarboekjes nog slechts 0,11% rente op, het wettelijke minimum. Het reële rendement bedraagt nu -2%, omdat de inflatie in België boven de twee procent is gestegen. Het gespaarde geld smelt dus weg, waardoor de negatieve rente, theoretisch gezien, zou moeten aanzetten tot consumeren.

Financieel systeem schiet tekort

Maar consumeren we nu echt meer? Helemaal niet. Integendeel, het tegenovergestelde fenomeen doet zich voor. Omdat de rente extreem laag of zelfs negatief is, sparen particulieren nu net meer. Hun spaargeld brengt minder op en dat gaan ze dan resoluut compenseren. Dat is niets nieuws. Terwijl de rentes sinds 2008 zakken, nemen de spaardeposito’s almaar grotere proporties aan. We mogen van een intuïtieve reflex spreken. Stel dat een Belgische spaarder 10.000 euro heeft staan op een spaarboekje. Na aftrek van de inflatie is de reële rente -2%. Op een jaar verliest hij dus 200 euro, de bankkosten niet meegerekend. Denkt er nu echt iemand dat een spaarder die door de lage rente al 200 euro van zijn 10.000 kwijt is, geld gaat uitgeven? De spaarder weet dat, zelfs als hij geen geld uitgeeft, hij opnieuw 2% van die 9.800 euro kwijt zal zijn of met andere woorden 196 euro. Reden genoeg om verder te sparen. Meer zelfs, hij zal waarschijnlijk proberen zijn spaarpot nog aan te dikken, om zich tegen de risico’s van de toekomst in te dekken. Een algemene vaststelling is dat negatieve rentes vanuit psychologisch oogpunt maar moeilijk te verteren zijn: iedereen voelt instinctief dat het financiële systeem tekortschiet.

Maar wat is nu eigenlijk het doel van die negatieve rentes? Heel eenvoudig: de overheden de kans bieden om tegen extreem gunstige voorwaarden hun staatsschuld te herfinancieren. Sinds de crisis van 2008 zijn die schulden sterk gestegen. Lage of zelfs negatieve rentes zijn een middel om de rentelast op de staatsschuld enigszins te verlichten. En op die manier klopt ook indirect het plaatje voor de spaarder: hij maakt weliswaar verlies op zijn spaargeld, maar hoeft geen bijkomende belastingen te betalen. En wel omdat de overheid heel voordelig geld kan lenen. Laten we de gang van zaken eens heel simplistisch voorstellen: wat de spaarder doet, is de belastingbetaler financieel bijspringen. Maar de belastingbetaler, dat is de spaarder doorgaans zelf.

Mail