vrijdag 12/10/2018

Top Header

Talen

De markt van de hedendaagse kunst: zeepbel of volgroeide markt?

Head of Art Advisory

We staan aan de vooravond van TEFAF, de belangrijkste kunstbeurs ter wereld, die haar deuren opent op 11 maart. De vraag rijst hoe het gesteld is met de markt van de hedendaagse kunst in het enorm volatiele beursklimaat dat we vandaag kennen. Is die markt volwassen geworden of heeft zij zich tot een zeepbel ontwikkeld? Interview met Hubert d’Ursel, adviseur Art Banking bij Bank Degroof Petercam.

We staan aan de vooravond van TEFAF, de belangrijkste kunstbeurs ter wereld, die haar deuren opent op 11 maart. De vraag rijst hoe het gesteld is met de markt van de hedendaagse kunst in het enorm volatiele beursklimaat dat we vandaag kennen. Is die markt volwassen geworden of heeft zij zich tot een zeepbel ontwikkeld? Interview met Hubert d’Ursel, adviseur Art Banking bij Bank Degroof Petercam.

 

Wat wijst er op een markt die volgroeid is?
In de eerste plaats versta ik onder “een volgroeide markt” een markt met hoge prijzen waarop nieuwe kopers minder talrijk worden en waarop de “ervaren” nieuwe kopers bedachtzamer te werk gaan. We hebben vóór de terugval van de olieprijzen niet alleen nieuwe miljonairs uit Rusland, Oekraïne, de Golfstaten en Turkije de markt van de hedendaagse kunst zien betreden, maar ook Chinese kopers die ervoor jarenlang uitsluitend Chinese kunst kochten. Of anders gezegd: de markt van de hedendaagse kunst is volledig geglobaliseerd.

Dat het om een volgroeide markt gaat, merk je aan de veilingen van november 2015 in New York. Na de uitzonderlijke prijsstijgingen die we tussen 2000 en nu opgetekend hebben, kon daar immers een duidelijke verslapping vastgesteld worden. Aan het anderhalf decennium van aanhoudende prijsstijgingen is dus een einde gekomen. Ook al kunnen we niet zeggen dat de markt helemaal in elkaar gestort is. Christie’s en Sotheby’s verkochten namelijk de eerste elf maanden van 2015 gezamenlijk toch voor 1,2 miljard dollar hedendaagse kunst; al ligt dat bedrag wel 24% lager dan tijdens dezelfde periode in 2014. Daarom kunnen we niet spreken van een ineenstorting van de markt, maar wel van een selectievere en volwassenere markt.

Er worden weliswaar nog altijd records gevestigd: voor Nurse, een werk van Roy Lichtenstein uit 1964, werd 95,3 miljoen dollar neergeteld, maar dat is eerder een uitzondering die de regel bevestigt. Want de zogenaamde day sales in New York lagen in de tweede jaarhelft van 2015 zowat 5% lager dan in het eerste semester.

 

Source : Art Market Monitor.

Begin februari vond in Londen een verkoop plaats van moderne en hedendaagse kunst en dat was eveneens een belangrijke test voor de markt. Daar kon dezelfde vaststelling gemaakt worden als in New York: de klassiekers van de moderne kunst en van het impressionisme deden het heel goed, maar er werden een flink pak minder hedendaagse kunstwerken verhandeld, ook al was er geen sprake van een ineenstorting van de prijzen.

Ziet u andere belangrijke signalen die wijzen op een volgroeide markt?
Ja, in november 2015 lag het transactievolume op de markt van de hedendaagse kunst voor het eerst sinds 2010 lager dan dat op de markt van de moderne kunst en het impressionisme. Dat is een sterk signaal dat wijst op een zekere malaise in de waardering van sommige zeer gemediatiseerde hedendaagse kunstenaars.

Een perfect voorbeeld daarvan is het werk Quadruple Marilyn van Andy Warhol. De Turkse financier Kemal Cingillioglu kocht het in 2013 van Philips voor 38,2 miljoen dollar. In november 2015 werd het bij Christie’s verkocht voor 32 miljoen dollar. Christie’s had dit werk van Warhol nochtans gegarandeerd aan 40 miljoen dollar, maar verliest er na de commissie dus 4 miljoen dollar op!

Zegt de verkoop van de collectie van Taubman iets over de evolutie van de kunstmarkt? 
In november 2015 bracht de verkoopavond Masterworks bij Sotheby’s, namelijk de collectie van de vroegere eigenaar en voorzitter Alfred Taubman, slechts 377 miljoen dollar op ondanks alle in de media gekregen aandacht die toe te schrijven was aan de kwaliteit en de omvang van de collectie. Minder dus dan de al bescheiden schatting van 400 miljoen dollar en heel wat minder dan de opbrengst van 500 miljoen dollar die Sotheby’s aan de erfgenamen van Taubman gegarandeerd had. De verkoop van enkele minder belangrijke loten uit de collectie kon het verlies van de veiling wat verkleinen.  

Dat bewijst dat de markt rijper geworden is. Natuurlijk krijgen onbetwistbare meesterwerken nog altijd veel applaus. Maar middelmatige werken van grote namen worden tegenwoordig afgestraft, ongeacht of ze van het hoogste niveau afstammen.  

Wie zijn de nieuwe kopers van hedendaagse kunst?
De nieuwe kopers van westerse hedendaagse kunst komen uit groeilanden zoals Rusland, landen aan de Perzische Golf, India, Turkije en Brazilië. We kunnen zeggen dat de nieuwe kopers sinds een tiental jaar actief zijn. Chinese kopers zijn daarentegen al langer heel actief op de markt van de Chinese hedendaagse kunst, maar sinds kort kopen ze ook werken van moderne westerse kunstenaars.

We stellen echter vast dat sinds de sterke daling van de olieprijs na de zomer van 2015 het aantal kopers uit de groeilanden beduidend verminderd is. En dat terwijl er voor die terugval van de olieprijs alleen al in Abu Dhabi en Qatar jaarlijks naar schatting voor 2 à 3 miljard dollar gespendeerd werd aan moderne kunst. Ook de Russen zijn nu zo goed als helemaal van het kunsttoneel verdwenen en het transactievolume op de Chinese kunstmarkt is in 2015 met zowat 30% gedaald vergeleken met 2014.

Stelt u een correlatie vast tussen de hedendaagse kunst en de financiële markten?  
Neen, de markt van de hedendaagse kunst is heel specifiek. De parameters ervan worden vooral beïnvloed door de mode. In tegenstelling tot de financiële markten is de markt van de hedendaagse kunst bijzonder illiquide. Enerzijds kunnen we bijvoorbeeld wel zien dat bij een crisis op de financiële markten en bij een sterke volatiliteit kunst voor sommigen een soort vluchtwaarde wordt, waardoor de prijzen tussen 2009 en 2015 fors gestegen zijn. Anderzijds stellen we sinds november vorig jaar een uitgesproken daling vast van de prijzen en van het transactievolume op de markt van de hedendaagse kunst. 

Source : Artprice.

Copyright: MUSE auction.

Mail