woensdag 19/09/2018

Top Header

Talen

De val van de Turkse lira en de wetten van de economie

De Turkse lira zorgt voor heel wat beroering in financiële markten. Ook Belgische banken evalueren hun blootstelling aan de financiële turbulentie in het land. Na maanden van geleidelijke verzwakking lijkt de munt nu in vrije val.

De problemen van vandaag hebben hun wortels in het verleden. Het is al lange tijd duidelijk dat Turkije één van de meest kwetsbare groeilanden is. De sterke groeicijfers van de laatste jaren werden gefinancierd met opstapelende tekorten op de lopende rekening. De afhankelijkheid van het buitenland is voor een deel het gevolg van de aanzienlijke importen van energie. Stijgende overheidsuitgaven zwengelden de economische machine verder aan. Maar veranderingen in het extern klimaat  brachten aan het licht dat de situatie niet houdbaar was. Oplopende energieprijzen en stijgende globale rentes zorgden voor moeilijkheden bij verschillende opkomende markten, maar Turkije voelde dit extra hard. De vraag was niet of, maar wanneer de situatie zou escaleren.

Het is niet de eerste keer dat een groeiland zich in een gelijkaardige situatie bevindt, of dat deze situatie de voorbode is van een crisis. Maar opkomende landen zijn niet noodzakelijk hetzelfde lot beschoren als in vorige decennia. Vele opkomende landen hebben belangrijke stappen gezet om hun macro-economische stabiliteit te verhogen door aanzienlijke reserves aan te leggen, financiële vangnetten te installeren en vlottende wisselkoersen te hanteren. Omdat wisselmarkten erg sterk kunnen reageren op paniek, is een onafhankelijke centrale bank die geloofwaardig en daadkrachtig handelt daarom onmisbaar. Maar daar wringt het schoentje in Turkije.

Sinds het begin van het jaar heeft de Turkse centrale bank vele kansen onbenut gelaten om haar rentevoet aanzienlijk te verhogen. Met de vallende lira en de oplopende inflatie had ze nochtans alle redenen om op te treden. Opmerkelijk is dat Turkije minder dan twintig jaar geleden al te kampen had met een muntcrisis. Dat president Erdogan zich meermaals uitliet over hogere rentes en daarbij indruiste tegen fundamentele economische logica, was zorgwekkend. Vermoedens over inmenging in het beleid van de centrale bank werden versterkt. Toen Erdogans zijn schoonzoon, Berat Albayrak, aanstelde als minister van financiën en daarnaast zijn invloed op de centrale bank werd versterkt door de invoeging van het nieuwe presidentiële systeem, kreeg het vertrouwen in het Turkse economische beleid een deuk te veel. De lira bleef haar neerwaartse koers verder zetten, de inflatie liep verder op en de centrale bank stond erbij en keek ernaar. Toegenomen diplomatieke spanningen met de VS zorgden voor olie op het vuur.

Afgezien van de blootstelling van een aantal Europese banken, blijft de val van de Lira voorlopig vooral een probleem voor Turkije. Vele andere belangrijke opkomende landen hebben zich de voorbije jaren in tegenstelling tot Turkije wel hervormingen doorgevoerd, gebaseerd op de wetten van de economie. Turkse beleidsmakers kunnen best ook deze wetten accepteren en een einde maken aan de situatie, vooraleer de economische schade nog groter wordt.

Mail